Vite؛ ابزار فوق‌سریع برای توسعه فرانت‌اند مدرن

اگر چند سال گذشته با ابزارهایی مثل Webpack یا Create React App کار کرده باشی، احتمالاً این تجربه‌ها را به‌خاطر داری:

• اجرای npm start که گاهی ۲۰–۳۰ ثانیه طول می‌کشد
• هر تغییر کوچکی در کد باعث reload یا HMR کند می‌شود
• کانفیگ‌های پیچیده و سنگین برای build و optimization

Vite برای حل دقیقاً همین مشکلات ساخته شد؛ ابزاری که تمرکز اصلی‌اش سرعت، تجربه توسعه‌دهنده (DX) و کانفیگ ساده است.

Vite دقیقاً چیست؟

Vite یک dev server و build tool مدرن است که توسط Evan You (سازنده Vue) معرفی شد اما امروزه برای اکثر فریمورک‌ها (React، Svelte، Solid، Vue و حتی Vanilla JS/TS) استفاده می‌شود.

Vite دو فاز اصلی دارد:

• Dev Server فوق‌سریع: بر پایه ES Modules و esbuild برای dev
• Production Build بهینه: بر پایه Rollup برای خروجی نهایی

این ترکیب باعث می‌شود:

• زمان شروع پروژه تقریباً آنی باشد
• HMR بسیار سریع و قابل‌اعتماد باشد
• خروجی production به‌شدت بهینه و tree-shaken تولید شود

چرا Vite این‌قدر سریع است؟

چند ایده‌ی کلیدی در معماری Vite باعث این سرعت شده است:

۱. استفاده از ES Modules به‌جای bundle اولیه‌ی بزرگ

در حالت dev، Vite به‌جای build کردن کل پروژه، فایل‌های شما را به‌صورت on-demand و بر پایه ES Modules به مرورگر می‌دهد:

• هر ماژول (فایل) جداگانه سرو می‌شود
• فقط فایلی که تغییر کرده است دوباره پردازش می‌شود
• نیازی به rebuild کل bundle نیست

نتیجه: شروع پروژه تقریباً آنی و تجربه HMR بسیار سریع.

۲. استفاده از esbuild برای پردازش وابستگی‌ها

وابستگی‌ها (dependencies) مثل React، lodash و … معمولاً زیاد تغییر نمی‌کنند، اما parsing و build آن‌ها با ابزارهای قدیمی زمان‌بر است.

Vite این بخش را با esbuild انجام می‌دهد که به زبان Go نوشته شده و:

• چند ده برابر سریع‌تر از ابزارهای JS-محور (مثل Babel) کار می‌کند
• بسته‌ها را یک‌بار pre-bundle می‌کند و بعد از cache استفاده می‌کند

۳. استفاده از Rollup برای build نهایی

در production، Vite از Rollup برای ساخت bundle نهایی استفاده می‌کند:

• پشتیبانی عالی از code splitting و dynamic import
• خروجی‌های optimized و tree-shaken
• پلاگین‌های زیاد و battle-tested

به این ترتیب، در dev از سرعت Vite و در production از کیفیت خروجی Rollup استفاده می‌کنی.

مزایا و فواید Vite برای تیم‌های فرانت‌اند

۱. زمان start و HMR تقریباً آنی

در پروژه‌های متوسط و بزرگ، تفاوت Vite با Webpack/CRA کاملاً محسوس است:

• پروژه در چند ثانیه (یا کمتر) بالا می‌آید
• HMR تقریباً بدون delay کار می‌کند
• تغییرات UI را در لحظه می‌بینی بدون اینکه state هر بار از بین برود

این موضوع مخصوصاً در تیم‌های بزرگ، در طول زمان، بهره‌وری توسعه‌دهنده را به‌طور جدی بالا می‌برد.

۲. کانفیگ ساده ولی قابل‌گسترش

فایل اصلی کانفیگ Vite معمولاً چیزی شبیه این است:

ts

برخلاف Webpack، برای اکثر سناریوهای رایج با همین مقدار کانفیگ کار راه می‌افتد و فقط در صورت نیاز، تنظیمات را توسعه می‌دهی.

۳. تجربه توسعه‌دهنده (DX) مدرن

Vite به‌شکل پیش‌فرض با نیازهای امروزی فرانت‌اند هماهنگ است:

• پشتیبانی عالی از TypeScript
• پشتیبانی از JSX/TSX
• HMR پایدار
• integration ساده با تست، lint و ابزارهای CI/CD

۴. مناسب برای پروژه‌های SPA، MPA و حتی SSR

Vite فقط یک ابزار “برای پروژه‌های خیلی ساده” نیست؛

• می‌توانی آن را برای SPAهای کلاسیک استفاده کنی
• از آن در پروژه‌های SSR و frameworkهای بالاتر (مثلاً Nuxt، SvelteKit، SolidStart و …) هم استفاده می‌شود
• قابلیت MPA (چند صفحه‌ای) نیز پشتیبانی می‌شود

پکیج‌ها و پلاگین‌های مهم در اکوسیستم Vite

یکی از نقاط قوت Vite، اکوسیستم پلاگین‌های آن است. در ادامه چند مورد مهم را که برای پروژه‌های React/TypeScript و وب‌اپلیکیشن‌های مدرن کاربردی هستند مرور می‌کنیم.

۱. @vitejs/plugin-react و @vitejs/plugin-react-swc

برای پروژه‌های React دو پلاگین رسمی مهم وجود دارد:

• @vitejs/plugin-react: استفاده از Babel برای transform
• @vitejs/plugin-react-swc: استفاده از SWC (سریع‌تر)

نمونه استفاده:

ts

اگر پروژه‌ات TypeScript و بزرگ است، معمولاً نسخه SWC انتخاب بهتری است چون build و HMR سریع‌تر خواهد بود.

۲. @vitejs/plugin-vue، @vitejs/plugin-svelte و دیگر فریمورک‌ها

برای هر فریمورک محبوب، پلاگین رسمی یا استانداردی وجود دارد:

• @vitejs/plugin-vue برای Vue 3
• @sveltejs/vite-plugin-svelte برای Svelte
• vite-plugin-solid برای Solid

این پلاگین‌ها:

• syntax اختصاصی فریمورک را کامپایل می‌کنند
• HMR سازگار و بهینه ارائه می‌دهند

۳. vite-tsconfig-paths — پشتیبانی از aliasهای TypeScript

اگر در tsconfig.json مسیرهایی مثل زیر تعریف کرده باشی:

json

با نصب vite-tsconfig-paths می‌توانی همان aliasها را در Vite هم بدون دردسر استفاده کنی:

ts

۴. vite-plugin-svgr — استفاده از SVG به‌عنوان کامپوننت React

اگر با React کار می‌کنی، این پلاگین بسیار کاربردی است؛

با vite-plugin-svgr می‌توانی SVGها را به‌صورت مستقیم به شکل کامپوننت React import کنی:

tsx

۵. vite-plugin-pwa — ساخت PWA به‌سادگی

برای پروژه‌هایی که نیاز به Progressive Web App دارند، vite-plugin-pwa امکانات زیر را فراهم می‌کند:

• تولید service worker
• مدیریت cache
• manifest خودکار و config‌پذیر

بدون اینکه نیاز باشد همه چیز را دستی پیکربندی کنی.

۶. پلاگین‌های کیفیت کد: ESLint، stylelint و …

برای یک تجربه توسعه تمیزتر می‌توانی از پلاگین‌هایی مثل:

• vite-plugin-eslint
• vite-plugin-stylelint

استفاده کنی تا در زمان توسعه، خطاهای lint به‌صورت live بهت نمایش داده شوند.

نمونه یک کانفیگ واقعی Vite برای React + TypeScript

مثال زیر یک سناریوی رایج در پروژه‌های واقعی را نشان می‌دهد:

• استفاده از React با SWC
• پشتیبانی از aliasهای tsconfig
• پشتیبانی از import مستقیم SVGها

ts

با همین مقدار تنظیمات، برای اکثر پروژه‌های فرانت‌اند، تجربه‌ای بسیار سریع و مدرن خواهی داشت.

چه زمانی شاید Vite بهترین انتخاب نباشد؟

در اغلب موارد Vite گزینه‌ی بسیار خوبی است، اما چند نکته را بد نیست درنظر بگیری:

• اگر در stack فعلی‌ات از فریمورک‌هایی مثل Next.js یا Nuxt استفاده می‌کنی، آن‌ها خودشان سیستم build مخصوص به خودشان را دارند و معمولاً نیازی به Vite مستقیم نیست.
• در پروژه‌های خیلی قدیمی که وابسته به build chain پیچیده و پلاگین‌های خاص Webpack هستند، مهاجرت ممکن است هزینه‌بر باشد.

با این حال، برای اکثر پروژه‌های جدید SPA/MPA، Vite یکی از بهترین انتخاب‌هاست.

جمع‌بندی

در این مقاله دیدیم که:

• Vite یک ابزار مدرن برای dev و build است که با استفاده از ES Modules و esbuild، سرعت استارت و HMR را متحول می‌کند.
• در production، از قدرت Rollup برای ساخت خروجی نهایی استفاده می‌کند.
• اکوسیستم غنی پلاگین‌ها (React/Vue/Svelte، PWA، SVG، aliasهای TS و …) باعث می‌شود برای پروژه‌های واقعاً جدی هم مناسب باشد.

اگر هنوز در پروژه‌های جدید از CRA یا Webpack خالص استفاده می‌کنی، امتحان کردن Vite احتمالاً یکی از آن تغییرهایی است که بعد از چند روز استفاده، از خودت می‌پرسی: «چرا زودتر این کار را نکردم؟»